Autor: radca prawny Jarosław Bogdański – kancelaria radcy prawnego, Szczecin
Renta rodzinna po 25 roku życia – czy zawsze wygasa?
Wiele osób pobierających rentę rodzinną jest przekonanych, że świadczenie automatycznie wygasa z chwilą ukończenia 25 roku życia. W praktyce nie zawsze jest to prawda.
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje wyjątek, zgodnie z którym student może zachować prawo do renty rodzinnej również po ukończeniu 25 lat. Niestety w praktyce zdarzają się sytuacje, w których Zakład Ubezpieczeń Społecznych błędnie interpretuje przepisy i odmawia dalszej wypłaty świadczenia.
Kiedy renta rodzinna przysługuje po ukończeniu 25 lat?
Zgodnie z art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z FUS renta rodzinna co do zasady przysługuje do ukończenia nauki, jednak nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia.
Od tej zasady istnieje jednak bardzo istotny wyjątek.
Jeżeli student ukończy 25 lat będąc na ostatnim roku studiów, zachowuje prawo do renty rodzinnej aż do zakończenia tego roku studiów.
Przepis ten ma charakter ochronny i służy umożliwieniu ukończenia rozpoczętej edukacji osobom, które utraciły żywiciela rodziny.
Co oznacza „ostatni rok studiów”?
To właśnie wokół tego pojęcia najczęściej powstają spory z ZUS.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych niejednokrotnie przyjmuje bardzo formalistyczne stanowisko, uznając, że student staje się studentem ostatniego roku dopiero z chwilą dokonania administracyjnego wpisu przez uczelnię.
Sądy prezentują jednak odmienne podejście.
Jeżeli student przed ukończeniem 25 roku życia:
- zaliczył wszystkie wymagane przedmioty,
- zdał wszystkie egzaminy,
- spełnił warunki wpisu na ostatni rok studiów,
to późniejszy techniczny wpis dokonany przez uczelnię nie pozbawia go prawa do dalszego pobierania renty rodzinnej.
Stanowisko Sądu Najwyższego
Orzecznictwo Sądu Najwyższego od wielu lat wskazuje, że pojęcie „ostatniego roku studiów” należy interpretować zgodnie z celem przepisu.
Już w uchwale z 23 lutego 1989 r. Sąd Najwyższy uznał, że student, który zaliczył przedostatni rok studiów i ukończył 25 lat w okresie wakacyjnym, przed rozpoczęciem kolejnego roku akademickiego, zachowuje prawo do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów.
Podobne stanowisko zostało następnie wielokrotnie potwierdzone w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych.
Przykład z praktyki
Jedna z prowadzonych spraw dotyczyła studenta Politechniki Morskiej w Szczecinie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Szczecinie odmówił dalszej wypłaty renty rodzinnej uznając, że w dniu ukończenia 25 roku życia nie był on jeszcze studentem ostatniego roku studiów.
W toku postępowania wykazano jednak, że przed ukończeniem 25 lat student:
- zaliczył wszystkie przedmioty,
- zdał wszystkie egzaminy,
- spełnił wszystkie warunki wpisu na ostatni semestr studiów.
Formalny wpis przez dziekana nastąpił dopiero kilka tygodni później, jednak miał on wyłącznie charakter techniczny i potwierdzający wcześniej uzyskany status.
Sąd podzielił tę argumentację i zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do dalszej wypłaty renty rodzinnej.
Czy wpis na kolejny semestr decyduje o prawie do renty?
Nie zawsze.
Sądy wskazują, że wpis ma często charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
Oznacza to, że decydujące znaczenie ma faktyczne spełnienie wszystkich warunków zaliczenia poprzedniego semestru lub roku studiów, a nie data dokonania wpisu przez pracownika uczelni.
Ma to ogromne znaczenie zwłaszcza dla studentów, którzy kończą 25 lat w okresie wakacyjnym.
Jakie dowody mogą mieć znaczenie?
W sprawach dotyczących renty rodzinnej kluczowe znaczenie mają dokumenty z uczelni, w szczególności:
- karta przebiegu studiów,
- wykaz zaliczeń i egzaminów,
- zaświadczenia wydawane przez dziekanat,
- regulamin studiów,
- dokumenty potwierdzające spełnienie warunków wpisu na kolejny semestr lub rok.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, ponieważ sposób organizacji studiów może różnić się pomiędzy uczelniami.
Czy warto odwołać się od decyzji ZUS?
Tak, jeżeli decyzja została wydana wyłącznie dlatego, że formalny wpis na ostatni rok nastąpił po ukończeniu 25 lat.
W wielu przypadkach istnieją podstawy do skutecznego zakwestionowania stanowiska organu rentowego przed sądem.
Sądy wielokrotnie podkreślają, że celem przepisów jest umożliwienie ukończenia studiów osobom pobierającym rentę rodzinną, a nie pozbawianie ich świadczenia z przyczyn wyłącznie formalnych.
Co można zyskać po wygranej z ZUS?
W przypadku uwzględnienia odwołania przez sąd Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie zobowiązany nie tylko do dalszej wypłaty renty rodzinnej, ale również do wypłaty wszystkich zaległych świadczeń za okres, w którym niesłusznie wstrzymano ich wypłatę. Oznacza to, że ubezpieczony otrzyma wyrównanie renty rodzinnej za cały okres pozostawania bez świadczenia. Dodatkowo ZUS może zostać zobowiązany do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, liczonych od dnia, w którym świadczenie powinno zostać wypłacone, do dnia jego faktycznej wypłaty. W praktyce wygrana przed sądem oznacza więc nie tylko odzyskanie prawa do renty rodzinnej, ale również uzyskanie pełnego wyrównania należnych świadczeń wraz z należnymi odsetkami.
Pomoc prawna – odwołanie od decyzji ZUS
Postępowania przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wymagają znajomości zarówno przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, jak i aktualnego orzecznictwa sądów.
Kancelaria Radcy Prawnego Jarosława Bogdańskiego w Szczecinie oferuje pomoc w szczególności w zakresie:
- sporządzania odwołań od decyzji ZUS,
- reprezentowania ubezpieczonych przed sądami,
- spraw dotyczących renty rodzinnej,
- spraw dotyczących emerytur i rent,
- analizy dokumentacji z uczelni oraz oceny szans na zmianę decyzji ZUS.
Jeżeli ZUS odmówił dalszej wypłaty renty rodzinnej po ukończeniu 25 roku życia, warto skonsultować sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem tj. radcą prawnym/adwokatem. W wielu przypadkach decyzja organu rentowego może zostać skutecznie zmieniona przez sąd.
Podsumowanie – prawnik ZUS Szczecin
Ukończenie 25 roku życia nie zawsze oznacza utratę prawa do renty rodzinnej. Jeżeli student w chwili osiągnięcia tego wieku znajduje się na ostatnim roku studiów, może zachować prawo do świadczenia aż do zakończenia nauki. W praktyce spory z ZUS często dotyczą tego, kiedy student uzyskuje status ostatniego roku studiów. Orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje, że decydujące znaczenie ma faktyczne spełnienie warunków zaliczenia poprzedniego roku studiów, a nie wyłącznie data technicznego wpisu przez uczelnię. W przypadku odmowy wypłaty świadczenia warto przeanalizować decyzję ZUS, ponieważ w wielu sytuacjach istnieją podstawy do skutecznego odwołania.
Jeżeli Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Ci prawa do renty rodzinnej lub wstrzymał jej wypłatę, nie oznacza to, że decyzja jest ostateczna. W wielu przypadkach błędna interpretacja przepisów przez ZUS może zostać skutecznie zakwestionowana przed sądem. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy dokumentacji oraz aktualnego orzecznictwa, dlatego warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika już na etapie sporządzania odwołania.
Kancelaria Radcy Prawnego Jarosława Bogdańskiego w Szczecinie świadczy pomoc prawną w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w szczególności dotyczących rent rodzinnych, emerytur oraz odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Reprezentuję klientów zarówno na etapie postępowania przed ZUS, jak i w postępowaniach sądowych, dążąc do skutecznej ochrony ich praw oraz uzyskania należnych świadczeń, w tym wyrównania zaległych kwot wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jeżeli potrzebujesz pomocy w sporze z ZUS, zapraszam do kontaktu z moją kancelarią w Szczecinie.
Jarosław Bogdański
radca prawny
