Autor: radca prawny Jarosław Bogdański – kancelaria radcy prawnego, Szczecin
Utrwalanie i rozpowszechnianie nagiego wizerunku bez zgody – pomoc prawna w Szczecinie
Naruszenie intymności seksualnej to przestępstwo uregulowane w art. 191a Kodeksu karnego, które dotyczy bezprawnego utrwalania lub rozpowszechniania wizerunku osoby nagiej albo osoby w trakcie czynności seksualnej. W dobie powszechnego dostępu do smartfonów, monitoringu i mediów społecznościowych sprawy te stają się coraz częstsze – również w Szczecinie.
Kancelaria Radcy Prawnego Jarosław Bogdański w Szczecinie oferuje kompleksową pomoc prawną zarówno osobom pokrzywdzonym, jak i osobom, którym postawiono zarzuty z art. 191a k.k.
Czym jest „nagość” w rozumieniu art. 191a k.k.?
Na gruncie art. 191a k.k. nagość może mieć charakter:
- całkowity – gdy dana osoba jest całkowicie pozbawiona odzieży (biżuteria czy body painting nie wyłączają stanu nagości),
- częściowy – gdy odsłonięte są narządy płciowe, pośladki lub piersi u kobiet.
Nie mówimy o nagości (nawet częściowej), gdy ktoś pozostaje np. bez peruki lub bez spodni, ale w bieliźnie.
Wyróżnia się również:
- nagość naturalną (np. podczas przebierania się),
- nagość dobrowolną (np. prysznic, plaża naturystyczna),
- nagość przymusową – wynikającą z działań bezprawnych albo legalnych (np. czynności medyczne).
Co istotne, art. 191a k.k. obejmuje zarówno nagość całkowitą, jak i częściową – niezależnie od jej charakteru (naturalnego, dobrowolnego czy przymusowego).
Czynność seksualna – co obejmuje przepis?
Ustawodawca posługuje się pojęciem „czynności seksualnej”, obejmującym:
- obcowanie płciowe (w tym klasyczne współżycie),
- jego surogaty (np. stosunki oralne i analne),
- inne zachowania o charakterze seksualnym związane z cielesnym zaangażowaniem ofiary.
Ważne: osoba utrwalana w trakcie czynności seksualnej nie musi być naga, aby doszło do realizacji znamion czynu zabronionego.
Kiedy dochodzi do przestępstwa z art. 191a § 1 k.k.?
Aby doszło do przestępstwa utrwalania wizerunku, sprawca musi:
- Utrwalić wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej,
- Użyć wobec niej:
- przemocy,
- groźby bezprawnej,
- podstępu.
Nie jest konieczne, aby przemoc czy podstęp były równoczesne z samym nagrywaniem. Możliwa jest sytuacja, gdy sprawca najpierw przełamuje opór ofiary, a następnie dokonuje utrwalenia.
Przemoc musi być skierowana bezpośrednio wobec osoby pokrzywdzonej (nie wobec osoby trzeciej). Przykładowo – odebranie ubrania osobie kąpiącej się może stanowić podstęp.
Jawne nagrywanie a odpowiedzialność karna
Jeżeli sprawca jawnie fotografuje nagą osobę (np. na plaży), mimo jej sprzeciwu, nie wypełnia to znamion art. 191a § 1 k.k., o ile nie używa przemocy ani groźby.
Odpowiedzialność karna może jednak powstać w momencie rozpowszechniania takiego wizerunku bez zgody osoby uprawnionej.
Podobnie – wykorzystanie stanu nieprzytomności lub silnego upojenia alkoholowego nie będzie kwalifikowane z art. 191a, chyba że:
- sprawca sam doprowadził do tego stanu w celu utrwalenia wizerunku,
- albo rozpowszechni nagranie bez zgody.
Co oznacza „wizerunek” i „utrwalanie”?
Wizerunek to obraz osoby zarejestrowany przy użyciu technicznych środków rejestracji obrazu (np. telefon, kamera).
Nie obejmuje to:
- szkiców,
- portretów wykonanych ołówkiem czy pędzlem,
- postaci wygenerowanych komputerowo.
„Utrwalanie” oznacza zapis umożliwiający późniejsze odtworzenie – np. zapis w pamięci telefonu, na nośniku cyfrowym.
Możliwe jest zarówno:
- utrwalenie pierwotne (bezpośrednie nagranie),
- utrwalenie wtórne (np. nagranie ekranu, na którym odtwarzany jest film).
Rozpowszechnianie – szczególnie w Internecie
Rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej bez jej zgody jest przestępstwem – nawet gdy samo nagranie powstało za zgodą.
W praktyce najczęściej dochodzi do tego przy użyciu mediów elektronicznych (np. Internetu), co nie obniża stopnia społecznej szkodliwości czynu.
Nagranie lub zdjęcia bez zgody i szantaż – odpowiedzialność karna (art. 191a k.k.)
W praktyce często dochodzi do sytuacji, w której ktoś bez zgody utrwala nagi wizerunek (zdjęcie lub film), a następnie grozi jego rozpowszechnieniem w celu wymuszenia określonego zachowania – np. powrotu do związku, przekazania pieniędzy czy zaniechania określonych działań. Takie zachowanie może wypełniać znamiona przestępstwa z art. 191a k.k., jeżeli utrwalenie nastąpiło przy użyciu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu.
Niezależnie od tego, samo grożenie ujawnieniem intymnych materiałów w celu wywarcia presji może stanowić odrębne przestępstwo zmuszania (art. 191 § 1 k.k.). W konsekwencji sprawca może ponosić odpowiedzialność za dwa czyny jednocześnie – za bezprawne utrwalenie wizerunku oraz za szantaż. Warto podkreślić, że nawet jeśli zdjęcia zostały wykonane za zgodą (np. wysłanie na Tinderze do drugiej osoby), ich późniejsze wykorzystanie do wywierania presji lub rozpowszechnianie bez zgody osoby uprawnionej rodzi odpowiedzialność karną. W przypadku takiej sytuacji kluczowe jest szybkie zabezpieczenie dowodów (wiadomości, nagrań, korespondencji) i podjęcie niezwłocznych działań prawnych.
Pamiętaj, prawo karne Ciebie chroni nawet jak dobrowolnie komuś wysłałaś/eś swoje nagie zdjecia lub nagranie przedstawiające Twoje części intymne. Radca prawny czy też adwokat pomoże Tobie wyjść z takiej sytuacji i doprowadzić do nałożenia dotkliwej sankcji karnej (kary) na prześladowcę/sprawcę.
Odpowiedzialność karna i zbieg przepisów
Art. 191a k.k. może pozostawać w zbiegu m.in. z:
- przepisami o zgwałceniu,
- przepisami dotyczącymi współżycia z osobą o ograniczonej poczytalności,
- przepisami o nadużyciu stosunku zależności,
- przepisami o publicznym prezentowaniu treści pornograficznych,
- naruszeniem miru domowego,
- zmuszaniem do określonego zachowania.
Przykładowo:
- wtargnięcie do mieszkania w celu wykonania zdjęć – może oznaczać odpowiedzialność zarówno za naruszenie miru domowego, jak i naruszenie intymności seksualnej,
- utrwalenie nagrania w celu późniejszego szantażu – może skutkować odpowiedzialnością za dwa odrębne przestępstwa.
Małoletni a art. 191a k.k.
Przedmiotem czynu może być kobieta lub mężczyzna – zasadniczo niezależnie od wieku.
W kontekście zgody małoletnich przyjmuje się, że granicą skutecznej zgody jest co do zasady 15 lat (ukończone 15 lat), choć w przypadku osób poniżej tego wieku każdorazowo należy indywidualnie badać zdolność do jej wyrażenia.
Ściganie na wniosek pokrzywdzonego
Przestępstwo z art. 191a k.k. jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że organy ścigania co do zasady nie podejmą działań bez wyraźnego wniosku osoby pokrzywdzonej.
Szybka reakcja i prawidłowo sformułowany wniosek mają kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony prawnej.
Pomoc prawna – radca prawny Szczecin
Sprawy dotyczące naruszenia intymności seksualnej wymagają:
- dyskrecji,
- zdecydowanego działania,
- znajomości przepisów prawa karnego,
- odpowiedniego zabezpieczenia materiału dowodowego (nagrania, korespondencja, dane cyfrowe).
Kancelaria Radcy Prawnego Jarosław Bogdański w Szczecinie zapewnia:
- reprezentację pokrzywdzonych w postępowaniu przygotowawczym i sądowym,
- sporządzanie wniosków o ściganie,
- pomoc w sprawach o bezprawne rozpowszechnianie nagrań,
- obronę osób, którym postawiono zarzuty z art. 191a k.k.,
- analizę zbiegu przepisów i ryzyka odpowiedzialności karnej.
Jeżeli doszło do bezprawnego nagrania lub rozpowszechnienia wizerunku intymnego – nie zwlekaj z podjęciem działań prawnych. Odpowiednio prowadzona sprawa pozwala skutecznie chronić prywatność i dobre imię.
Podsumowanie
Art. 191a Kodeksu karnego chroni intymność i prywatność osób, zakazując bezprawnego utrwalania i rozpowszechniania nagiego wizerunku lub wizerunku osoby w trakcie czynności seksualnej. W praktyce granica między dozwolonym utrwalaniem a przestępstwem może być złożona, dlatego każda sprawa wymaga szczegółowej analizy. Zarówno osoby pokrzywdzone, jak i te, wobec których kierowane są zarzuty, powinny działać szybko i świadomie, aby właściwie zabezpieczyć swoje prawa i dowody.
Jarosław Bogdański
radca prawny
